سال گذشته مجلس شورای اسلامی با تصویب قانون هدفمندسازی یارانه‌ها، حکم اجرای خوان اول جراحی بزرگ اقتصادی دولت که از آن با نام «طرح تحول اقتصادی» نام برده می‌شود را صادر کرد تا اجرای رسمی آن در سال ۸۹ آغاز شود.
این طرح از زمان مطرح شدن در سال‌های گذشته تاکنون موافقان و مخالفان جدی داشته و البته باعث ایجاد هراس در بین برخی بخش‌های تولیدی از بابت تبعات پرداخت قیمت واقعی انرژی و سایر نهاده‌ها شده است. در این میان نگرانی‌های صنعت فولاد به عنوان صنعتی که در جهان جزو صنایع «انرژی‌بر» تقسیم بندی می‌شود و هزینه انرژی مصرفی بخش عمده قیمت نهایی محصول را شامل می‌شود، ملموس و قابل درک است. طبق آمارهای اعلام شده، میزان مصرف سوخت صنعت فولاد کشور ۳۷٫۱۵ درصد کل انرژی مصرفی صنعت کشور را شامل می‌شود که این آمار نشان‌دهنده مصرف زیاد انرژی در این صنعت است(آمار مربوط به سال۱۳۸۶)
شاید وجود انرژی ارزان قیمت در ایران جز توجیه اقتصادی بسیاری از طرح‌هایی بوده که امروز جزو بزرگترین واحدهای فولادسازی کشور هستند. برخورداری ایران از ذخایر گاز طبیعی سرشار فرصت خوبی برای توسعه کشور فراهم کرده و اگر این فرصت به شکل صحیح در جهت بهره‌وری هدایت شود می‌تواند مزیت‌های رقابتی کشور را افزایش دهد. ولی آمارها نشان می‌دهدکه دسترسی صنایع فولاد به انرژی ارزان قیمت بهره‌وری آنان را به نسبت استاندارد جهانی کاهش داده است. متوسط جهانی مصرف انرژی به ازای تولید هر تن فولاد معادل ۲۱/۳ گیگا ژول برای انواع فرایندهاست در حالیکه این رقم در کشور با ۵۸ درصد افزایش معادل ۰۸/۵ گیگاژول بر تن است(آمار سال ۸۶) بیشترین اختلاف بین متوسط مصارف جهانی و صنعت فولاد در کشور مربوط به فرآیند احیای مستقیم است که در آن ۱۲۵ درصد بالاتر از متوسط جهانی انرژی مصرف می شود. مصرف زیاد انرژی حتی در حالت استاندارد… آن در روش احیای مستقیم باعث شده که حدود ۷۵درصد فولادسازان بزرگ دنیا از روش کوره بلند برای تولید فولاد استفاده کنند در حالی که سهم استفاده از روش احیای مستقیم بین ۲۰ تا ۲۲ درصد است. روسیه به عنوان بزرگ ترین دارنده ذخایر گاز طبیعی جهان که پس از چین، ژاپن و ایالات متحده، چهارمین تولید کننده بزرگ فولاد دنیا محسوب می‌شود، از گاز طبیعی برای تولید فولاد استفاده نمی کند. این موضوع برای ایالات متحده که خود مبدع روش احیای مستقیم و دومین تولید کننده گاز طبیعی در جهان است نیز صادق است. با بررسی فرآیندهای مورد استفاده در واحدهای فولادسازی کشور درمی‌یابیم حجم عمده فولاد ایران از روش احیای مستقیم تولید می‌شود. مجتمع فولاد مبارکه و فولاد خوزستان به عنوان بزرگترین واحدهای تولید فولاد کشور از روش احیای مستقیم استفاده می‌کنند و طرح‌های توسعه خود را نیز بر مبنای این روش پیش‌بینی کرده‌اند. به نظر می‌رسد آزاد شدن قیمت انرژی تاثیر زیادی بر این واحدهای تولید فولاد بگذارد. اجرای طرح هدفمندسازی یارانه‌ها، صنعت فولاد کشور را در آستانه آزمونی سرنوشت ساز قرار داده و حیات این مجموعه‌ها را به نتیجه آن گره زده است. هرچند در قانون هدفمندسازی یارانه‌ها بسته‌های حمایتی برای حمایت از بخش صنعت در نظر گرفته شده ولی به نظر می‌رسد آن‌چه برای صنایع فولاد داخل کشور راهگشاست، حرکت به سمت افزایش تولید و در نتیجه آن افزایش حاشیه سود کلی این مجموعه هاست تا از این طریق آسیب‌های ناشی از افزایش قیمت‌های انرژی و در نتیجه افزایش قیمت تمام شده محصول را پوشش دهند. به اعتقاد صاحب این قلم، طرح هدفمندسازی یارانه‌ها توفیقی اجباری برای صنایع گوناگون به خصوص صنعت فولاد ایجاد کرده تا در سایه آن با افزایش بهره‌وری خود را بیش از پیش به استانداردهای روز دنیا نزدیک کرده و در جهت استفاده بهینه از منابع کشور حرکت کند.

سرمقاله ویژه نامه صنعت فولاد روزنامه دنیای اقتصاد-استان اصفهان

لینک مطلب